Versoepeling ziektebriefje zorgde voor ruim de helft meer eendaagse ziekmeldingen
Toename zorgde niet voor minder ziekmeldingen van 2 tot 5 dagen
- De afschaffing van het verplichte ziektebriefje zorgde in bedrijven vanaf 50 werknemers voor 1 extra eendaagse ziekmelding per 8 werknemers.
- Het gemiddelde aantal eendaagse ziekmeldingen per werknemer nam daardoor toe met 54%.
- De afschaffing van het eendaagse ziektebriefje had geen effect op het aantal ziekmeldingen van twee tot vijf dagen.
Brussel, 20 oktober 2026 – Sinds de afschaffing van het ziektebriefje voor één dag eind 2022 nam het aantal eendaagse ziekmeldingen in grote bedrijven (50-499 werknemers) in België duidelijk sterker toe dan in kleine ondernemingen (5-49 werknemers). Een impactanalyse door HR-dienstverlener Securex en prof. Philip Verwimp (HIVA-KU Leuven en ULB) toont aan dat dit verschil in evolutie toe te schrijven is aan de maatregel zelf, en niet aan andere omstandigheden. De beleidswijziging zorgde in bedrijven vanaf 50 werknemers voor 54% meer eendaagse ziekmeldingen per werknemer. Tegelijk leidde de maatregel niet tot een afname van meerdaagse ziekteafwezigheden: het aantal ziekmeldingen van twee tot vijf dagen bleef stabiel.
Impact van de afschaffing van het verplicht ziektebriefje
Sinds de nieuwe wetgeving eind november 2022 konden werknemers in Belgische bedrijven met minstens 50 werknemers maximaal drie keer per jaar één dag ziekteverlof inzetten zonder doktersattest. Die regeling is sinds 1 januari 2026 aangescherpt naar maximaal twee keer per jaar. Voor deze impactanalyse vergeleek Securex de evolutie in bedrijven onder de geldende wettelijke drempel (5 tot 49 werknemers) met die in bedrijven boven de drempel (50 tot 499 werknemers).1 Zo kon het effect van de beleidsmaatregel worden geïsoleerd van de algemene evolutie van eendaagse ziekmeldingen.
In 2023 werd meteen een kloof zichtbaar, die in 2024 nog groter werd. In kleine bedrijven steeg het gemiddelde aantal eendaagse ziekmeldingen per werknemer van 0,17 in 2021 naar 0,25 in 2024 (+0,08). In grote bedrijven, waar de verplichting voor een medisch attest werd afgeschaft, nam dit aantal toe van 0,22 naar 0,42 (+0,20). Het verschil in toename bedraagt dus 0,12. Omdat beide groepen bedrijven in de jaren vóór de invoering van de maatregel een vergelijkbare trend volgden en er geen andere wijzigingen plaatsvonden, kan dit verschil worden toegeschreven aan de nieuwe maatregel. Zo zijn in de grote bedrijven 0,12 extra eendaagse ziekmeldingen per werknemer, of 1 extra per 8 werknemers, toe te schrijven aan de beleidswijziging. De afschaffing van het ziektebriefje zorgde met andere woorden voor 54% meer eendaagse ziekmeldingen.
Meerdaagse ziekmeldingen blijven stabiel
De analyse van Securex-cijfers door prof. Philip Verwimp toont aan dat de stijging van het aantal eendaagse ziekmeldingen niet gepaard ging met een daling van het aantal meerdaagse ziekmeldingen. Voor ziekmeldingen van twee, drie, vier of vijf dagen werd na de beleidswijziging geen statistisch significante daling vastgesteld.
Focus op welzijnsbeleid en dialoog
Het totale korte ziektepercentage (tot één maand, de periode van gewaarborgd loon) veranderde niet statistisch significant. Er zijn dus geen aanwijzingen dat de maatregel leidt tot hogere directe loonkosten door meer ziektedagen. Securex wijst wel op meer administratieve werklast en mogelijk grotere organisatorische impact door de extra eendaagse ziekmeldingen, en op korte termijn dus meer indirecte kosten voor werkgevers. Roosters moeten sneller worden aangepast, er moet vervanging worden gezocht: dat kan de werkdruk voor collega's op de werkvloer verhogen en de kans op uitval vergroten.
De stijging van eendaagse ziekmeldingen duidt niet per definitie op misbruik. Ze kan ook aangeven dat werknemers sneller ruimte nemen voor herstel in plaats van ziek door te werken. De vastgestelde impact van de afschaffing is enkel een bewijs van veranderd gedrag, niet noodzakelijk van de positieve of negatieve intentie erachter. Daarom adviseert Securex werkgevers om deze signalen niet louter als controleprobleem te bekijken, maar als aanleiding voor een open gesprek over samenwerking en haalbare preventie van korte afwezigheden.
"De versoepeling van het ziektebriefje heeft de drempel voor eendaagse ziekmelding zichtbaar verlaagd. Maar we zien geen aanwijzing dat daardoor ziekmeldingen van twee tot vijf dagen afnemen. Op basis van eerder onderzoek van Securex2 vermoeden we wel positieve effecten op langere termijn, omdat af en toe één dag herstelruimte langdurige uitval kan voorkomen. Het effect van de maatregel is trouwens sterker bij arbeiders dan bij bedienden, en arbeiders zijn net de werknemers die doorgaans minder herstelmogelijkheden hebben doordat ze minder flexibiliteit genieten op vlak van snipperdagen, werktijden en werklocatie," stelt Heidi Verlinden, Research Project Manager bij Securex en co-auteur van de studie.
Prof. Philip Verwimp: “We hebben de grens van 50 werknemers als maatstaf gehanteerd omdat de beleidsmaatregel enkel geldt voor grote bedrijven, maar dit wil niet zeggen dat dit de enige relevante indicator kan zijn voor toekomstig beleid. Kleine bedrijven met weinig ziekteverzuim kunnen evengoed het ziektebriefje afschaffen, terwijl sommige grote bedrijven er liever aan vasthouden. De bedrijfseigen aanpak van ziekte, preventie en HR-beleid, op vlak van flexibiliteit, bijvoorbeeld, is zeker zo belangrijk als de grootte van het bedrijf.”
Deze impactanalyse laat (nog) niet toe om te besluiten dat de afschaffing van het ziektebriefje het totale absenteïsme positief beïnvloedt. Andere recente evoluties bieden wel reden tot voorzichtig optimisme. Uit de meest recente Securex-cijfers3 blijkt dat het absenteïsme in de eerste jaarhelft van 2026 verder daalde. Die daling valt samen met federale maatregelen die inzetten op een vroegere opvolging van arbeidsongeschiktheid en een snellere, meer structurele re-integratie en werkhervatting. De cijfers wijzen erop dat deze maatregelen stilaan een positief effect beginnen te hebben.
Een duurzame aanpak van absenteïsme vraagt meer dan één maatregel. Securex pleit voor een geïntegreerd beleid dat ingrijpt vóór, tijdens én na uitval, en dat niet alleen naar de individuele werknemer kijkt, maar ook naar het team, de leidinggevende en de organisatie van het werk. De grootste winst zit in het voorkomen van uitval, in structurele hefbomen zoals werkdruk, autonomie, leiderschap en dialoog.
http://www.securex.be/absenteisme
1 Werkgevers met minder dan 50 werknemers kunnen via hun arbeidsreglement of een ondernemings-cao wel bepalen dat ook voor een eendaagse ziekmelding een attest verplicht blijft. Securex heeft er geen zicht op welke werkgevers daarvan gebruikmaakten, en dus kan de gemeten kloof tussen beide groepen het effect van de maatregel mogelijk zelfs nog onderschatten
2 “Één op zeven zieke werknemers werkt altijd door” (28 juni 2022)
3 “Hoopvol signaal: absenteïsme daalde verder in de eerste jaarhelft” (29 september 2026)
Persbericht - Versoepeling ziektebriefje zorgde voor ruim de helft meer eendaagse ziekmeldingen.pdf
PDF - 197 Kb
Over het onderzoek
Dit onderzoek is gebaseerd op geanonimiseerde gegevens over ziekmeldingen bij Belgische werkgevers in de periode 2021-2024. De gegevens zijn afkomstig uit registraties van werkgevers in de privésector via het Sociaal Secretariaat van Securex en werden verwerkt op bedrijfsniveau, zonder toegang tot individuele werknemersgegevens. In 2021 omvatte de dataset meer dan 24.000 werkgevers (waarvan 16.000 gedurende de volledige periode van vier jaar). Na vergelijking met RSZ-populatiegegevens blijkt dat de Securex-data de Belgische arbeidsmarkt weerspiegelen op het vlak van statuut, geslacht, leeftijd en ondernemingsgrootte tot 1.000 werknemers.
Om het effect van de afschaffing van het ziektebriefje voor één dag te meten, vergeleken de onderzoekers eerst bedrijven net onder en net boven de wettelijke drempel van 50 werknemers. Vervolgens breidden ze de analyse uit naar bedrijven met 5-49 werknemers en bedrijven met 50-499 werknemers. Beide vergelijkingen leverden gelijkaardige resultaten op. De studie focust op eendaagse ziekmeldingen, meerdaagse korte ziekmeldingen, de gemiddelde duur van korte ziekmeldingen en het korte ziektepercentage, maar laat geen uitspraken toe over de motieven van individuele werknemers. Bedrijven met minder dan 5 werknemers en bedrijven met 500 werknemers of meer werden uitgesloten. De gebruikte difference-in-differencesmethode vereist dat de controle- en behandelingsgroep vóór de beleidswijziging een vergelijkbare trend volgen. Dat was voor deze kleinste en grootste bedrijven niet het geval: hun trends weken te sterk af van die van de andere bedrijfsgroepen. Daarom konden ze niet betrouwbaar in de vergelijking worden opgenomen.
Ook bedrijven met minder dan 50 werknemers kunnen het ziektebriefje vrijwillig hebben afgeschaft. Op basis van de huidige analyse zou men daardoor kunnen verwachten dat de werkelijke impact van de afschaffing nog groter is dan geraamd. Ander onderzoek suggereert echter dat vrijwillige afschaffing vaker voorkomt in bedrijven waar werknemers al meer flexibiliteit en autonomie ervaren, waardoor de afschaffing er mogelijk weinig of geen bijkomend effect heeft op het aantal eendaagse ziekmeldingen. De beschikbare gegevens laten niet toe om dit afzonderlijk te onderzoeken.
Contact